Wat veroorzaakt hoefbevangenheid?

De lente is hier en het is de tijd van het jaar waar eigenaren van ponies die gevoelig zijn voor hoefbevangenheid tegenop zien! Hoefbevangenheid is een pijnlijke en slopende aandoening die elk jaar 1 op de 10 paarden en pony’s treft (Pollard et al., 2018).

Symptomen van hoefbevangenheid kunnen beginnen met een terughoudendheid om te draaien of een stijve gang, maar kunnen zich ook uiten in een klassieke achterover hellende houding, het verplaatsen van het gewicht tussen de voeten, vaker liggen dan normaal, niet willen bewegen en duidelijke mankheid. Paarden hebben ook een bonzende digitale pols.

Hoe de digitale pols van je paard te voelen:

Voel met je vingers aan beide zijden van het kootgewricht, beweeg je vingers heen en weer totdat je een strengachtig buisje voelt (dit is het ader-, slagader- en zenuwbundel). Druk vervolgens met je vingers op dit gebied en wacht tot je een polsslag voelt. Als je te hard drukt, snijd je de bloedtoevoer af en voel je geen pols; als je te zacht bent, voel je de pols ook niet! Het kost wat tijd om deze vaardigheid onder de knie te krijgen, dus blijf oefenen! Het is makkelijker te voelen bij een actief hoefbevangen pony omdat hun pols dan bonzend (of kloppend) is en daardoor veel duidelijker. Cobs en trekpaarden met dikke huid en veren kunnen bijzonder moeilijk te voelen zijn! Hoe meer je oefent, hoe makkelijker het wordt om de pols te vinden en veranderingen in de kwaliteit van de pols op te merken en te weten wat ‘normaal’ is voor jouw paard. Als je moeite hebt om de digitale pols te vinden, vraag dan een ervaren vriend of je dierenarts om je te helpen deze te lokaliseren.

De geschatte locatie om de digitale pols te voelen.

Röntgenfoto van een paardenvoet, die de normale positie van het straalbeen toont. Tijdens hoefbevangenheid kan het straalbeen roteren en/of verzakken (zinken) met verwoestende gevolgen.

Röntgenfoto van een paardenvoet, die de relatie toont tussen de hoek van de hoefwand en het straalbeen wanneer rotatie heeft plaatsgevonden.

Het goede nieuws is dat ons begrip van hoefbevangenheid de afgelopen jaren aanzienlijk is toegenomen dankzij onderzoek. Hopelijk kunnen we met een beter begrip meer gevallen voorkomen.

90% van de gevallen van hoefbevangenheid heeft een onderliggende hormonale oorzaak. Historisch dachten we dat te veel gras het probleem was, maar we weten nu dat het niet zo eenvoudig is, aangezien hoefbevangenheid het hele jaar door voorkomt, niet alleen in de lente.

De 2 belangrijkste oorzaken van hoefbevangenheid zijn Equine Cushing’s Disease (ook bekend als Pars Pituitary Intermedia Dysfunction (PPID)) en EMS (Equine Metabolic Syndrome). Toxemie (bijvoorbeeld na koliek of achtergebleven nageboorte na het veulenen) en draaglast-/mechanische hoefbevangenheid (bijvoorbeeld verhoogde belasting op het tegenoverliggende been na een breuk) kunnen ook hoefbevangenheid veroorzaken.

Equine Cushing’s Disease is een ziekte van oudere paarden en pony’s, meestal ouder dan 10 jaar. Symptomen zijn onder andere:

• harige, krullende vacht (maar in de vroege stadia kan dit zich simpelweg uiten als langzaam verliezen van de wintervacht).
• Hoefbevangenheid
• Bolle buik
• Verlies van toplijn
• Vetophopingen
• Lethargie
• Toegenomen drinken en urineren
• Terugkerende infecties
• Verminderde vruchtbaarheid

Om Cushing’s Disease te diagnosticeren kan je dierenarts een eenvoudige bloedtest uitvoeren. De meest gebruikte screeningstest is een basale plasma ACTH-test. Historisch kon de ACTH-bloedtest alleen op bepaalde tijden van het jaar worden afgenomen omdat ACTH van nature toeneemt in de zomer en herfst door verhoogde hypofyse-activiteit, maar nu gebruiken laboratoria, na onderzoek, seizoensgebonden aangepaste referentiewaarden om hiermee rekening te houden.

Equine Metabolic Syndrome beschrijft een syndroom van obesitas, hoefbevangenheid en insulinedysregulatie. Naast hoefbevangenheid en obesitas omvatten de symptomen abnormale vetafzettingen, moeite met afvallen, lethargie en onvruchtbaarheid bij fokmerries. EMS vertoont overeenkomsten met type 2 diabetes bij mensen. EMS kan door je dierenarts worden vastgesteld met een bloedtest; er zijn verschillende protocollen voor het testen op EMS, je dierenarts bepaalt welke het meest geschikt is voor jouw paard, meestal wordt er gekeken naar insulineniveaus.

EMS wordt voornamelijk beheerst door dieetbeheer en een zorgvuldig oefenprogramma onder veterinaire begeleiding. Houd deel 2 van onze hoefbevangenheidsserie in de gaten, waarin we dieper ingaan op wat er precies in het lichaam van het paard gebeurt door deze hormonale syndromen.

Als je je zorgen maakt over je paard of pony, neem dan contact op met je dierenarts voor advies.

Referenties:

Pollard, D., et al (2018) Incidentie en klinische tekenen van door eigenaren gerapporteerde hoefbevangenheid bij een cohort van paarden en pony’s in Groot-Brittannië. Equine Veterinary Journal. 51(5), pp. 587-594